กล่าวถึงลักษณะสื่อการเรียนรู้ที่จะนำมาใช้ในการจัดการเรียนรู้ การเรียนการสอน นั้นมีความหลากหลาย มีทั้งสื่อสิ่งพิมพ์ สื่อเทคโนโลยี และสื่ออื่นๆ ซึ่งช่วยส่งเสริมการเรียนรู้ให้มีความน่าสนใจ มีคุณค่า เข้าใจได้ง่าย รวมทั้งยังให้ผู้เรียนได้รู้จักแสวงหาความรู้ เกิดการเรียนรู้ได้อย่างกว้างขวาง
ในปัจจุบันนี้ หนังสือเรียนเป็นสื่อที่มีบทบาทสำคัญต่อการจัดการเรียนการสอนของทั้งผู้สอนและผู้เรียน หนังสือถือเป็นสิ่งที่ช่วยให้ผู้เรียนนั้นเกิดการเรียนรู้ได้ง่ายขึ้น ประหยัดเวลา ช่วยถ่ายทอดความรู้สึกความคิดระหว่างผู้สอนกับผู้เรียน ช่วยให้ความเข้าใจและจดจำได้อย่างรวดเร็ว แน่นอนว่าหนังสือเรียนต้องมีอิทธิพลต่อทุกคนอยู่แล้ว ไม่ว่าจะเป็นผู้สอนหรือผู้เรียน เพราะว่าหนังสือที่พวกเราได้นำมาเล่าเรียน หรือนำมาศึกษานั้นก็เรียกกันว่าหนังสือเรียน คนทุกคนที่ไม่ว่าจะเข้าเรียนในโรงเรียนหรือว่าเรียนพิเศษ ทุกคนก็ต้องมีหนังสือเรียนมาใช้ในการประกอบการเรียนการสอน อย่างเวลาที่เราต้องสอบ เราทุกคนก็จะต้องอ่านและทบทวนบทเรียนในหนังสือเรียน หนังสือเรียนส่วนใหญ่นั้นนักเรียนจะมองว่าเป็นสิ่งที่น่าเบื่อ เพราะบางวิชาเนื้อหาจะค่อนข้างเยอะและยาก สำหรับนักเรียนที่จะอ่านเข้าใจได้เอง การเรียนการสอนส่วนใหญ่นั้น ผู้สอนจะอาศัยหนังสือเรียนเป็นแนวทางในการเรียนการสอน
![]() |
| สมุดข่อย |
หนังสือเรียนในอดีตนั้นได้กล่าวถึง สมุดตำราเรียนซึ่งในบางที่เรียกว่า แบบเรียนหรือสมุดแบบเรียน จึงมีการสันนิษฐานว่าในสมัยนั้นวิชาการต่างๆคงจะเขียนกันลงในสมุดและคำว่าตำราเรียนนั้นเป็นคำที่ใช้สลับกับคำว่าแบบเรียน สาเหตุหนึ่งที่ทำให้การอ่านและการเขียนไม่มีแบบแปนเดียวกัน ตามหนังสือเรียนศึกษาได้เล่าว่าอุปกรณ์การเรียนมีกระดาษแผ่นยาวๆทาด้วยเขม่ากับน้ำข้าวและเขียนด้วยดินสอพองรือดินสอปั้นเป็นแท่งๆเขียนเสร็จก็ลบออกแล้วเขียนใหม่ ต่อมาเมื่อได้อยู่ชั้นเรียนที่สูงขึ้นก็อ่านหนังสือหรือเรียกกันว่าสมุด สมุดนี้ทำด้วยเปลือกข่อย ข้อความเขียนเป็นลายมือคัดลอกต่อๆมาจึงเป็นสาเหตุให้แบบเรียนหรือตำรามีข้อความคลาดเคลื่นไม่ตรงกัน
![]() |
| ศิลาจารึก |
![]() |
| หนังสือจินดามณี |
สมัยอยุธยา : ช่วงตอนต้นอยุธยานั้นยังไม่มีแบบเรียนไทย แต่ชาวบ้านจะนำลูกมาเรียนเขียนหนังสือไทยและบาลีพร้อมทั้งอบรมศาสนา และในสมัยสมเด็จพระนารายณ์มหาราชนั้นก็ได้มีหนังสือแบบเรียนเล่มแรกที่ชื่อว่า จินดามณี
สมัยธนบุรี : ยังไม่มีแบบเรียนใหม่ๆเกิดขึ้น
| แบบเรียนหลวง |
สมัยรัตนโกสินทร์ : ในสมัยนี้ได้ฟื้นฟูกิจการในด้านต่างๆด้านการศึกษาและด้านวรรณคดีเป็นอย่างมากและมีแบบเรียนเกิดขึ้นคือ แบบเรียนชั้นสูงและแบบเรียนหลวงใน แบบเรียนหลวงเป็นแบบเรียนชุดแรกที่ทางราชการจัดพิมพ์ขึ้น
![]() |
| หนังสือเรียนในปัจจุบัน |
ในสมัยปัจจุบันหนังสือเรียนวิชาต่างๆ สำหรับชั้นเรียนต่างๆนั้นจะกำหนดตามหลักสูตรเพื่อใช้ในการประกอบการเรียนการสอน และถ้าเป็นวิชาที่เป็นเนื้อหานั้น เช่นวิชาสังคมศึกษา สุขศึกษา มักจะมีลักษณะคล้ายคลึงกัน คือเป็นการเขียนอธิบายความรู้ตามหัวข้อที่ได้กำหนดไว้ในหลักสูตร ส่วนวิชาภาษาไทย ภาษาอังกฤษและคณิตศาสตร์ มักจะทำเป็นชุดประกอบด้วย หนังสือเรียน แบบฝึกหัดและคู่มือครูซึ่งแนะนำเกี่ยวกับการใช้หนังสือและแบบฝึกหัดในการเรียนการสอน แต่ถ้าฉบับของสำนักพิมพ์ทั่วไปอาจจะมีแค่หนังสือเรียนก็ได้
![]() |
| ข่าวการแจกหนังสือเรียนฟรี |
เพราะหนังสือเรียนเป็นสิ่งที่จำเป็นสำหรับทุกๆโรงเรียน สำหรับทุกๆคนที่เป็นนักเรียน การแจกหนังสือเรียนฟรีนั้นก็เป็นสิ่งที่ดีเพราะสามารถช่วยแบ่งเบาภาระของผู้ปกครองได้ หนังสือเรียนมีบทบาทสำคัญอย่างมากในการเรียนการสอน แต่ผู้สอนควรตระหนักว่าหนังสือเรียนไม่ใช่สูตรสำเร็จในการจัดการเรียนรู้ ดังนั้น จึงจำเป็นต้องรู้จักพิจารณาเลือกใช้สื่อการเรียนรู้ที่หลากหลายนำไปใช้ในการพัฒนาคุณภาพผู้เรียนให้ได้มาตรฐานจนเป็นที่ยอมรับของสังคมอย่างแท้จริง
สำหรับตัวข้าพเจ้าเอง หนังสือเรียนต้องมีบทบาทหรืออิทธิพลต่อข้าพเจ้ามาก ไม่ว่าจะเป็นตอนข้าพเจ้ายังเด็ก เราก็ต้องไปโรงเรียนเพื่อไปเรียนหนังสือ เราก็ต้องมีหนังสือเรียน มีแบบฝึกหัดกลับมาทำที่บ้าน หรือจะเป็นตอนที่ข้าพเจ้าต้องสอบ แม้จะเป็นสอบกลางภาค ปลายภาค หรือสอบเข้ามหาวิทยาลัย ข้าพเจ้าก็ยังนำหนังสือเรียนมาทบทวนบทเรียนเช่นกัน และส่วนในอนาคตข้าพเจ้าต้องไปทำการฝึกสอนในโรงเรียนต่างๆ ข้าพเจ้าก็จะต้องอ่านหรือทำความเข้าใจสิ่งที่จะสอนให้แก่นักเรียนก่อน








อาจเพิ่มเติมรูปลักษณ์ของหนังสือเรียนในอดีตกับปัจจุบัน จะได้มีประเด็นการวิเคราะห์ที่น่าสนใจเพิ่มขึ้นจ้า
ตอบลบ